In het nieuws: De staatsieportretten van koning Willem-Alexander

Het komt niet vaak voor, maar soms is er ineens een schilderij, foto of ander kunstwerk in het nieuws. Als dat gebeurt is LijstErom.com erbij. We kijken naar het werk, waarom het in het nieuws is en welke lijst eromheen zit. Aflevering 7: De staatsieportretten van koning Willem-Alexander. 

De Aanleiding

Koningsdag! De koning viert op 27 april zijn vijftigste verjaardag. Een mooi moment om eens naar zijn staatsieportretten te kijken. En hoe ze ingelijst zijn natuurlijk.

Het Werk

Nou ja, werken. Want sinds Willem-Alexander in 2013 koning werd, zijn er nogal wat portretten gemaakt. Begin dit jaar werd de meest recente portretten van Willem-Alexander én koningin Máxima onthuld, gemaakt door de Amsterdamse kunstschilder Urban Larsson. De portretten werden onthuld door de commissaris van de Koning van Zuid-Holland, Jaap Smit.

 

Niet elk portret is een staatsieportret. Want sinds het aantreden van Koningin Beatrix worden portretten alleen als staatsieportretten beschouwd als ze voor dat doel gemaakt zijn in opdracht van de Rijksvoorlichtingsdienst. En wat is een staatsieportret nou precies? Een afbeelding van de vorst in ‘officiële kledij’. Ze zijn vaak te zien in overheidsgebouwen zoals ministeries, rechtszalen, gemeente- en provinciehuizen. Er is in Nederland voor overheidsinstanties geen verplichting om een staatsieportret in huis te hebben, maar het wordt gezien als een goed gebruik. Wie een staatsieportret wil ophangen kan kan nu kiezen uit drie portretten. Of eigenlijk: reproducties daarvan. De portretten zijn gemaakt kunstenaressen Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten.

Koning Willem Alexander Staatsieportret

De makers

De portretten zijn gemaakt kunstenaressen (van links naar rechts) Rineke Dijkstra, Iris van Dongen en Femmy Otten. Iris van Dongen maakte een tekening van pastel, gouache en geperst houtskool naar foto’s die zij van de koning maakte met sterk zijlicht. Er is daardoor ook maar een deel van zijn gezicht goed te zien. Rineke Dijkstra wilde op de foto die ze maakte de volgens haar ontspannen en vriendelijke kant van Willem-Alexander in overeenstemming brengen met zijn autoriteit en symbolische functie. Femmy Otten bracht op haar schilderij, waarop de koning een beetje zuinig kijkt, subtiele historische elementen aan, waarbij ook de stof waarmee in de Ridderzaal de troon is bekleed, terugkeert.

De Lijst

De reproducties van de staatsieportretten van Zijne Majesteit de Koning kun je online bestellen. Wat dat kost? Vanaf € 465,00 voor een klein exemplaar. Exclusief verzendkosten. Dan krijg je er wel een bijpassende lijst bij. Welke lijst dat is, dat verschilt per portret. Koop je die van Rineke Dijkstra? Dan krijg je er een lijst van Afzelia Doussie hout bij. Het werk is verdiept ingelijst en aan de achterkant zit een aluminium ophangstrip. Het werk van Iris van Dongen komt in een lijst van esdoorn profiel in ‘Irisgrijs’. Het portret is genonteerd op zuurvrij karton en ook hier wordt een aluminium ophangstrip meegeleverd. Ook het portret van Femmy Otten is vastgemaakt op een zuurvrij karton. De lijst? Gemaakt van een ‘rank onbewerkt eiken profiel’. Dat je het weet. Ook goed om te weten: De werken zitten achter plexiglas. Logisch, want ze moeten met de post verstuurd worden. Maar plexiglas is niet altijd even mooi. Het zou dus kunnen dat de fijnproevers nog even een nieuw stukje glas moeten plaatsen.

De verkoop

Het loopt nog niet storm. Althans, in 2015. Zowel de foto van Rineke Dijkstra als de pasteltekening van Iris van Dongen waren op dat moment 21 keer aangeschaft. Het schilderij dat Femmy Otten maakte, ging vier keer over de toonbank. Hoe dat komt? Na de troonswisseling waren wel meteen staatsiefoto’s van de nieuwe koning gratis te downloaden op de website van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD). Oh, en even voor de liefhebbers van cijfertjes: Voor de kunstenaars maakt het niet uit hoeveel portretten er van hun hand worden verkocht. Dijkstra, Van Dongen en Otten hebben ieder 75 duizend euro ontvangen voor hun werk. In dat bedrag zit ook de afkoop van hun auteursrecht. De selectie van de staatsieportretten heeft in totaal 370 duizend euro gekost. Vier ‘scouts’ hadden ieder tien namen van kunstenaars geleverd, waaruit een ‘expertcomité’ er twaalf had gekozen.

Martjan Kuit

Wil misschien wel lijstenmaker worden. Gaat daarom een jaar lang op avontuur in lijstenland. Zijn ontwikkeling is te volgen via LijstErom.com.

One thought on “In het nieuws: De staatsieportretten van koning Willem-Alexander”

  • Interessante blog! Ik had geen idee! Maar áls ik dan portret zie, zie ik meestal degene waarop hij de mantel om heeft. Dat is dus geen statieportret?

    Wel stom dat er plexiglas gebruikt wordt… Je betaalt er toch genoeg voor! Kan ‘ie toch best in pakketpost 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *